X-D

Įgętu lesendur, ég į mér draum um aš viš berum gęfu til žess aš halda įfram aš žróa öflugt samfélag sem veršur öšrum til fyrirmyndar.  Viš erum lįnsöm žjóš, atvinnuleysi sem vķša um heim er eitt ašalverkefni stjórnmįlamanna er hér nįnast ekkert. Halli rķkissjóšs var kosningamįl įriš 1991, en rķkissjóšur er nś skuldlaus og vaxtagreišslur hans heyra sögunni til, į sama tķma höfum viš byggt upp eitt stöndugasta lķfeyrissjóšakerfi ķ heimi. Kaupmįttur launa og bóta hefur aukist um 75% sķšan įriš 1994.  Eignaskattur er horfinn, tekjuskattar fyrirtękja og einstaklinga hafa lękkaš, matarskattur hefur lękkaš og veršbólgan fer nś hratt lękkandi žessa dagana. Menntunarstig žjóšarinnar hefur stóraukist og viš verjum miklum fjįrmunum ķ heilbrigšiskerfiš.  Ķsland er komiš ķ 2. sęti į lista Sameinušu žjóšanna yfir žau lönd žar sem lķfskjör eru best ķ heiminum.Undanfarin 16 įr hefur Sjįlfstęšisflokkurinn leitt stjórn landsmįla og nįš óumdeildum įrangri ķ efnahagsmįlum, įrangri sem eftir er tekiš vķša um heim.  Efnahagur landsins er traustur og atvinnulķf ķ blóma, viš getum horft fram į nżja tķma į traustum grunni. 

Traust efnahagsstjórn er stęrsta velferšarmįliš.  Forystumenn Sjįlfstęšisflokksins skilja vel samspil efnahagslķfs, veršmętasköpunar og velferšar.  Flokknum er best treystandi til žess aš leggja grunn aš velferš fjölskyldunnar og samfélagsins ķ heild og bošar įbyrga velferšarstefnu į traustum grunni.

Flestir Ķslendingar vilja trausta stjórn į komandi įrum undir forystu Geirs H. Haarde. Um 65% landsmanna vilja sjį Sjįlfstęšisflokkinn įfram ķ stjórn og 54% landsmanna vilja aš Geir H. Haarde verši įfram forsętisrįšherra. 

Sjįlfstęšisstefnan stušlar aš kraftmiklu og umburšalyndu samfélagi.  Viš sjįlfstęšismenn viljum halda įfram ķ umboši žjóšarinnar aš gera afburšasamfélag enn betra.  Ég hvet ykkur žvķ til žess aš greiša Sjįlfstęšisflokknum atkvęši ykkar ķ kosningunum 12. maķ.  X-D!


Aldrašir - meš viršingu aš leišarljósi

Žaš er ekki sķst aš žakka eldri kynslóšinni aš Ķsland er nś tališ eitt samkeppnishęfasta land ķ heimi.  Ķ žessu sambandi vil ég nefna žį sem nś eru 70 įra og eldri og hafa meš framlagi sķnu lagt grunninn aš lķfsgęšum okkar hinna. Eitt mikilvęgasta mįlefni samtķmans er aš viš tryggjum žeim góš lķfsskilyrši. Okkur ber skylda til žess, nś žegar viš bśum viš bestu lķfskjör Ķslandssögunnar og sérstaklega nś žegar rķkissjóšur hefur nįnast greitt nišur allar sķnar skuldir.  

Valfrelsi er grundvallaratriši ķ lżšręšisžjóšfélagi.  Žaš er metnašarmįl aš bśa eldri borgurum sem bestar ašstęšur og veita fólki žjónustu ķ samręmi viš einstaklingsbundnar žarfir.  Žetta sjónarmiš er afar mikilvęgt žvķ viš vitum öll aš žarfir žeirra 34 žśsund sem nś teljast eldri borgarar eru afar mismunandi.  Virša į sjįlfręši eldri borgara viš val į žjónustu žegar žeir žurfa į stušningi samfélgasins aš halda.  Žetta į ekki sķst viš um bśsetuśrręši, félagslega žjónustu og hjśkrunaržjónustu til aš styšja viš sjįlfstęša bśsetu eins lengi og kostur er. Sjįlfstęšisflokkurinn mun beita sér fyrir einstaklingsmišašri žjónustu viš aldraša og śtrżmingu į bišlistum eftir hjśkrunarrżmum. Žegar er gert rįš fyrir byggingu tęplega 400 hjśkrunarrżma ķ Reykjavķk. 

Aldrašir eiga aš geta vališ hvernig žeir vilja haga lķfi sķnu og starfi.  Ķ eldra fólki bżr mannaušur, viska og skapandi kraftur. Ég er einlęgt žeirrar skošunar aš viš getum og eigum aš skapa hér į Ķslandi umhverfi žar sem ekki er litiš į öldrun sem vandamįl heldur sem sį ešlilegi žįttur mannlķfsins sem hśn er. Ķ febrśar sl. var haldin rįšstefna į vegum įhugamanna um mįlefni aldrašra undir yfirskriftinni: Er öldrun śreld?  Žar fjöllušu żmsir ašilar og mešal žeirra heimsžekktir fręšimenn um tękifęrin sem felast ķ öldrun žjóšarinnar.  Mešal žeirra var Dr. Elkhonon Goldberg prófessor ķ taugafręši viš lęknadeild New York hįskóla sem rannsakaš hefur aldurstengda žróun heilans.  Meš nżjum rannsóknarašferšum og tękni hefur hann sżnt fram į kosti hins aldraša heila umfram žį sem yngri eru.  Ķ ljós hefur komiš aš sérfręšižekkingu er višhaldiš fram eftir aldri og veršur hśn oft dżpri og öflugri en įšur, nżjar vķddir og tengingar halda įfram aš myndast ķ heilanum. Vķšsżni ķ tķma og rśmi tengjist lķka öldrun og viska reynslunnar tekur miš af langtķmasżn žar sem lausn vandamįla veršur oft einfaldari og skynsamlegri en hjį žeim sem eru yngri og hrašari.  Uppgjör viš aldursfordóma er einn mikilvęgasti lišurinn ķ jafnréttisbarįttu fyrir félagslegu réttlęti aldrašra. Viš megum ekki lįta nęgja aš hlśa aš eldri borgurum, heldur aušsżna žeim tilhlżšilega viršingu og skapa naušsynlega umgjörš til žess aš hver og einn geti notiš sķn til fulls og nżtt meš virkum hętti žį möguleika sem felast ķ žvķ aš vera kominn til vits og įra. Rökrétt er aš nżta žekkingu og reynslu žeirra sem eldri eru og žvķ er ešlilegra aš lķta į öldrun žjóšar sem aušlind en sem vandamįl. Kominn er tķmi til aš laša žį aldraša sem hafa til žess getu og vilja inn į atvinnumarkašinn ķ staš žess aš beina žeim markvisst śt af honum. 

Į nżafstöšnum landsfundi Sjįlfstęšisflokksins lżsti Geir H. Haarde žvķ višhorfi aš žeir sem oršnir eru sjötugir hafi skilaš sķnu vinnuframlagi til samfélagsins og kjósi žeir aš afla sér tekna į vinnumarkaši eftir žaš, hafi žęr engin įhrif į lķfeyrisgreišslur almannatrygginga.  Sjįlfstęšisflokkurinn mun beita sér fyrir žvķ aš tekjutenging launatekna 70 įra og eldri viš lķfeyri almannatrygginga verši aš fullu afnumin.

 

Lķfeyriskerfin žurfa aš hafa innibyggša hvata fyrir sparnaš mešan fólk er virkt ķ atvinnulķfinu og fyrir įframhaldandi atvinnužįtttöku eftir aš žaš er komiš į lķfeyrisaldur.  Ķ ręšu formanns Sjįlstęšisflokksins į landsfundi kom fram aš gert er rįš fyrir aš minnka enn frekar skeršingarhlutföll vegna lķfeyrissjóšstekna og annarra tekna.  Eins og fram kom hér į undan er ekki gert rįš fyrir aš atvinnutekjur skerši lķfeyri žeirra sem eru 70 įra og eldri.  Einnig er gert rįš fyrir aš allir eldri borgarar njóti lķfeyris frį lķfeyrissjóši, Geir H. Haarde nefndi į landsfundi kr. 25 žśsund aš lįgmarki. 

Byggja žarf upp fyrirmyndarrekstur ķ öldrunaržjónustu meš viršingu og vęntumžykju aš leišarljósi. Viš eigum aš skoša kosti einkareksturs heimila og žjónustu fyrir aldraša og hvetja aldraša til dįša į žeim svišum ekki sķšur en žį sem yngri eru.  Žį žurfa öldrunarheimili aš hafa ešlilegan ašgang aš lįnakerfi landsins eins og önnur fyrirtęki.  Viš eigum alls ekki aš lķta į aldraša sem sjśklinga eša óvinnufęrt fólk, heldur tryggja aš aldrašir hafi kost į aš taka sem lengst žįtt ķ žjóšlķfinu.

Śtrżmum kynbundnum launamun

Lagalegt jafnrétti kynjanna hefur veriš til stašar hér į landi ķ um 40 įr.  Žrįtt fyrir žetta er óśtskżršur kynbundinn launamunur į Ķslandi 16% og hefur ekki breyst mikiš undanfarin įr.  Ljóst er aš okkur mišar alltof hęgt ķ įttina aš launajafnrétti, viš žurfum aš vanda okkur og ganga ķ verkiš af alvöru. Launamismunur kynjanna er ekki einkamįl kvenna heldur žurfa stjórnmįlamenn, atvinnulķfiš og ašrir hagsmunaašilar aš taka höndum saman og vinna markvisst ķ aš śtrżma žessum launamun.  Kynbundinn launamun į ekki aš lķša.  

Hvaš er til rįša?

Viš žekkjum orsakir launamunarins ekki nęgilega vel til aš vita hvaša ašgeršir skipta mestu mįli. En skilningur į grunnorsökum er mikilvęgur ef viš viljum fara ķ markvissar ašgeršir til aš breyta stöšunni.  Ólķklegt er aš viš finnum einhverja töfralausn viš žessum vanda, lķklegt er aš žurfi samspil żmissa ašgerša ķ samvinnu viš hagsmunaašila. Ég ętla aš velta upp nokkrum mögulegum orsökum kynbundins launamunar og bendi į aš žetta er hvorki tęmandi listi né forgangsrašašur:

 1.                  Višhorf kynjanna til launa

Rannsóknir benda til žess aš konur vęnti lęgri launa og sętti sig viš lęgri laun en karlar.  Nokkur dęmi eru um žetta, mešal annars ķ könnunum VR undanfarin įr.  Ķ rannsókn sem framkvęmd var af nemendum ķ Félagsvķsindadeild HĶ og var birt įriš 2000 įttu žįtttakendur aš meta sanngjörn laun fyrir starfsmenn sem kynntir voru til leiks į pappķr meš ferilskrįm.  Žįtttakendur vissu ekki aš ferilskrįrnar voru parašar žannig aš Jón Jónsson og Jóna Jónsdóttir litu nįkvęmlega eins śt į pappķrnum og žannig voru nokkur pör kynnt ķ rannsókninni.  Vart žarf aš taka fram aš žįtttakandi sem lagši mat į sanngjörn laun fyrir Jón Jónson sį ekki ferilskrį Jónu Jónsdóttur (og öfugt).  Ķ ljós kom aš žįtttakendur töldu aš konur ęttu aš fį lęgri laun en karlar og einnig aš konur töldu aš konur ęttu aš fį mun lęgri laun en karlar, ž.e. munurinn var żktari mešal kvenžįtttakenda.  Žessa rannsókn ętla ég ekki aš fjalla um nįnar en veriš er aš endurtaka hana ķ ögn breyttri śtgįfu ķ Hįskólanum ķ Reykjavķk ķ tengslum viš verkefniš MannAušur sem kynnt veršur nįnar sķšar.  Rannsóknin var unnin meš styrk frį Jafnréttissjóši og verša nišurstöšur hennar birtar 19. jśnķ n.k. en samkvęmt heimildum eru žęr į žann veg aš konur viršast sętta sig viš lęgri laun en karlar žó žęr vilji ķ raun fį sömu laun.  Nżveriš var sagt ķ fjölmišlum frį svoköllušumm raunveruleik sem er gagnvirkur hlutverkaleikur ętlašur nemendum ķ 10. bekk ķ grunnskólum.  Leikurinn į aš endurspegla raunverulegt lķf og gengur śt į aš fręša nemendur um įbyrga mešferš fjįrmįla og um neytendamįl. 

Raunveruleikurinn er einnig keppni milli nemenda į öllu landinu og alls tóku 1.627 einstaklingar žįtt ķ honum.  Žįtttakendur žurftu aš leysa verkefni, finna sér vinnu eša leggja stund į nįm, kaupa ķ matinn og lįta enda nį saman. Nišurstöšur voru athyglisveršar, mešaltekjur žįtttakenda voru um 177 žśsund krónur į mįnuši sem er žaš sama og var ķ leiknum fyrir įri sķšan.  Hins vegar hękkušu tekjur karlkyns nemenda lķtillega frį fyrra įri og voru 182 žśsund krónur en kvenkynsnemendur sęttu sig hins vegar viš um 170 žśsund į mįnuši. 

Af ofangreindu mį įlykta aš višhorf kynjanna til launa séu mismunandi.  Ég held ekki aš veriš sé aš varpa sökinni į konur žótt umręša fari fram um aš žęr sętti sig viš lęgri laun, žvert į móti tel ég mikilvęgt aš skoša hvaš getur veriš žarna aš baki.  Ég hlakka til aš sjį nišurstöšur rannsóknarinnar ķ HR, held aš hśn geti varpaš ljósi į mismunandi višhorf og vęntingar kynjanna til launa. 

2.         Konur eru vinnukonur kerfisins

Atvinnužįtttaka kvenna į Ķslandi er um 80%, atvinnužįtttaka karla er um 90%.  Žegar viš skošum val kvenna į störfum kemur ekki į óvart aš margar žeirra helga sig störfum ķ mennta- og ķ heilbrigšisžjónustu.  Um 60% kvenna į ķslenskum vinnumarkaši vinna hjį rķki og sveitarfélögum į mešan rétt rķflega 20% af körlum vinna hjį hinu opinbera. 

 Į undanförnum įrum hafa rķki og sveitarfélög dregiš mjög śr eigin atvinnustarfsemi į flestum svišum, žó ekki į žeim svišum sem konur hafa einkum starfaš.  Enda hefur komiš fram ķ rannsóknum aš einungis einn af hverjum fjórum frumkvöšlum hér į landi er kona į Ķslandi.

Ég bloggaši um žetta įšur og bendi į fęrslu frį žvķ ķ sķšustu viku.



3.         Žrjś störf į heimili

Į heimilum žar sem eru hjón, börn og almennt heimilishald er oft talaš um žrišja starfiš og žį ķ žeirri merkingu aš foreldrar vinni bįšir utan heimilis auk žess aš sinna żmsu öšru.  Ķ žrišja starfinu er aš mörgu aš hyggja, t.d. samvistum fjölskyldunnar, uppeldi, umönnun, žrifum, innkaupum, matseld, vina- og fjölskyldutengslum, samfélagsžjónustu, žjónustu viš foreldra, og svo mętti įfram telja.  Žessu žrišja, fjölžętta og mikilvęga starfi žarf aš sinna.  Vafalaust er verkaskipting milli hjóna mismunandi eftir einstaklingum og ašstęšum og vil ég ekki fara mikiš ķ getgįtur um stöšu kvenna og karla į heimilum landsins.   Augljóst er aš žjóšfélagsbreytingar samfara sķvaxandi atvinnužįtttaka kvenna og fęšingarorlofi fešra breyti verkaskiptingu innan heimilis žegar til lengri tķma er litiš.  Veriš er aš gera višamiklar rannsóknir į įhrifum fęšingarorlofs fešra og kęmi ekki į óvart aš žaš fyrirkomulag hafi įhrif ķ žį veru aš auka jafnrétti į heimilum landsmanna enda ein stęrsta breyting ķ jafnréttismįlum į sķšari įrum. Eftir situr aš óśtskżršur launamunur gęti įtt aš hluta til rętur aš rekja til ójafnra ašstęšna kynjanna ķ tengslum viš žrišja starfiš.  Ķ įšurnefndum launakönnunum VR hefur komiš ķ ljós aš konur hafa meiri sveigjanleika ķ vinnu og karlar lengri vinnutķma, sem gęti veriš til merkis um ójafna verkaskiptingu į heimilinu. 

Og hvaš svo?

Viš žurfum aš greina  orsakir, fį góša umręšu um jafnréttisfrumvarpiš, lęra um ašgeršir sem hafa virkaš hjį öšrum žjóšum og vinda okkur ķ verkefniš. Ég er bjartsżn žrįtt fyrir óžolandi stöšu, ég er bjartsżn vegna žess aš tķmi er kominn til aš vinda sér ķ verkiš, ég er bjartsżn vegna žess aš žrįtt fyrir aš verkefniš sé flókiš žį er žaš spennandi og žess virši aš berjast fyrir. 


Hver vill žriggja flokka vinstri stjórn?

Landslagiš er aš skżrast.  Valkostirnir ķ kosningunum žann 12. maķ eru aš mķnu mati annars vegar įframhaldandi hagsęld žjóšarinnar undir forystu Sjįlfstęšisflokks og hins vegar žriggja flokka vinstri stjórn.  Žvķ spyr ég einfaldlega: Hver vill žriggja flokka vinstri stjórn?

Af žessu tilefni vil ég deila meš ykkur reynslusögu śr mķnu eigin lķfi.  Žegar viš hjónin komum heim frį nįmi ķ śtlöndum uršum viš bęši atvinnulaus.  Įriš 1991 lauk ég doktorsnįmi frį hįskóla ķ Bandarķkjunum og mašurinn minn lauk skömmu sķšar meistaraprófi frį sama hįskóla.  Viš hjónum vildum heim aš loknu nįmi įsamt dóttur okkar, en foreldrar og vinir vörušu okkur viš įstandinu ķ landinu.  Žaš vęri ekki skynsamlegt aš koma heim žvķ hér vęri sķvaxandi atvinnuleysi og allt ķ óreišu eftir frįfarandi vinstri stjórn sem lét af störfum 1991.  Betra vęri aš koma heim sķšar žar sem viš hjónin höfšum bęši atvinnutękifęri ķ śtlöndum og gętum haft nóg aš gera žar.

Žrįtt fyrir žessar fregnir héldum viš heim af einskęrri föšurlandsįst.  Vongóš og bjartsżn keyptum viš okkur litla blokkarķbśš og byrjušum aš leita aš störfum viš hęfi.  Til aš gera langa sögu stutta žį fékk ég eitt verkefni og mašurinn minn annaš, en fasta vinnu fengum viš ekki enda 12% atvinnuleysi ķ landinu.  Verkefnin sem viš hjónin sinntum gįfu ekki af sér nęgilegt fjįrmagn til aš greiša afborganir af hśsnęšinu og fęša fjölskylduna.  Eftir um žaš bil 5 mįnuši gįfumst viš upp, seldum ķbśšina og fluttum enn einu sinni alla bśslóšina og fjölskylduna til śtlanda.  Foreldrar mķnir höfšu rétt fyrir sér, žaš var ekki vinna fyrir okkur ķ landinu, ekki plįss fyrir menntaš vinnuafl, ekki tękifęri fyrir ungt og frķskt fólk.  Ég žarf vart aš lżsa höfnunartilfinningunni sem viš uršum fyrir!!!!!  

Ķ dag fyrir kosningar er atvinnuleysi ekki ķ umręšunni!  Skuldir rķkissjóšs eru ekki til stašar og žvķ ekki ķ umręšunni.  Um žessar mundir ķ kosningabarįttunni fjalla andstęšingar okkar ķ Samfylkingunni ašallega um bišlista eftir hjśkrunarrżmum og loforš ķ žeim efnum.  Į sama tķma hafa žegar veriš geršar įętlanir af hįlfu stjórnvalda um aš byggja yfir 370 hjśkrunarrżmi į nęstunni, žvķ eru loforšin ķ raun um žaš sem žegar er ķ farvegi.  BUGL bišlistarnir eru ķ umręšunni og vissulega ólķšandi, en eins og margir vita er veriš aš byggja nżja göngudeild fyrir BUGL og bśist er viš aš taka fyrsta įfanga hennar ķ notkun į nęsta įri.

Vissulega eru mörg verkefni framundan og ekki sķst ķ velferšarmįlum žjóšarinnar.  Sjįlfstęšisflokknum bošar įframhaldandi veršmętasköpun ķ samfélaginu og įbyrga velferšarstefnu į traustum grunni, ekki skuldsetta velferšarstefnu andstęšinganna.  Forysta flokksins skilur samspil velferšar og veršmętasköpunar.  Žvķ hvet ég landsmenn til aš styšja Sjįlfstęšisflokkinn og kjósa hann žann 12. maķ, hinn valkosturinn er žriggja flokka vinstri stjórn meš tilheyrandi įhęttu.


Dagur umhverfisins - sérstaša Ķslands

Styrkur gróšurhśsalofttegunda ķ andrśmsloftinu hefur aukist mjög į sķšustu fimmtķu įrum.  Aš óbreyttu mun sś aukning halda įfram af vaxandi žunga meš geigvęnlegum afleišingum į hitastig jaršar og lķf jaršarbśa.  

Żmsar žjóšir hafa gripiš til mótašgerša til aš draga śr styrk gróšurhśsalofttegunda og ķ undirbśningi eru lög og reglugeršir vķša um heim. Evrópursambandiš hefur įkvešiš aš beita sér fyrir 20-30% minnkun koldķoxķšlosunar (CO2) til įrsins 2020, Bretar eru meš löggjöf ķ undirbśningi um loftlagsmįl og gera rįš fyrir 60% minnkun į CO2 losun til įrsins 2050 og Ķslendingar hafa rišiš į vašiš og samžykkt lög um loftlagsbreytingar.

David Warrilow fulltrśi Breta ķ IPCC (Intergovernmental Panel for Climate Change) flutti erindi ķ Hįskóla Ķslands žann 10. aprķl sl. Hann telur aš žjóšir heims žurfi aš grķpa til ašgerša į nęstu 10-15 įrum til aš bregšast viš gróšurhśsavįnni.  Hann benti į nokkrar ašgeršir ķ žessu sambandi m.a. mikilvęgi žess minnka notkun jaršefnaeldsneytis ķ heiminum og auka vęgi endurnżjanlegra orkugjafa, en į žvķ sviši hefur Ķsland algera sérstöšu mešal žjóša heims:

- Rķflega 70 % af orkunotkun hér į landi kemur frį endurnżjanlegum orkulindum

- Engin önnur žjóš nżtir endurnżjanlega orkugjafa ķ hęrra hlutfalli en viš

- Einungis um 3% af orkunotkun OECD žjóša kemur frį endurnżjanlegum orkugjöfum samkvęmt skżrslu alžjóšaumhverfisstofnunarinnar (tölur frį 2004)

Hér hefur į sl. 70 įrum žróast žekking į jaršvarmaorku sem er einstök, žökk sé Jóhannesi Zoega og hans félögum.  Hįskólarnir ķ landinu įsamt orkufyrirtękjum og einkaašilum munu af krafti halda įfram rannsóknum og žróun į sviš jaršvarma og vistvęnna orkugjafa ķ framtķšinni.  Nś žegar žjóšir heims eru aš setja sér markmiš ķ tengslum viš vistvęna orku liggja fyrir grķšarleg tękifęri sem viš eigum aš nżta okkur.  Ég tel aš vistvęn orka, žekking og beislun į orkunni og framtķšarrannsóknir verši okkur veršmętari en olķan Noršmönnum! 


Virkjum kraft og frumkvęši kvenna

Ég hef óbilandi trś į ķslenskum konum, krafti žeirra, dugnaši, metnaši og žrautseigju.  Sem rektor ķ HR fylgdist ég vel meš žeim konum sem žar voru ķ nįmi og starfi.  Žvķlķkur fjįrsjóšur sem viš eigum ķ ungu konunum okkar og reyndar ķ öllum konum. 

Hlutfallslega er atvinnužįtttaka kvenna hér į landi meš žvķ hęsta sem žekkist eša um 80%, margar žeirra helga sig störfum ķ žįgu menntunar og heilbrigšisžjónustu.  Žvķ kemur ekki į óvart aš um 60% kvenna į ķslenskum vinnumarkaši vinna hjį rķki og sveitarfélögum.  Žessa stašreynd benti Margrét Pįla Ólafsdóttir į ķ erindi sem hśn flutti ķ mars sl. en hśn er formašur Samtaka sjįlfstęšra skóla eins og margir vita.  Margrét Pįla kallaši konur ķ opinberum rekstri vinnukonur kerfisins.    

Į undanförnum įrum hafa rķki og sveitarfélög dregiš mjög śr eigin atvinnustarfsemi.  Hér er ekki lengur rekin bęjarśtgerš, ekki rķkisreknir bankar eša sķmafyrirtęki.  Ķslenskir karlmenn starfa flestir ķ einkageiranum, einungis um 20% žeirra starfa hjį hinu opinbera. Undanfarin įr hafa žeir ķ auknum męli stofnaš eigin fyrirtęki.  Ķ GEM (Global Entrepreneurship Monitor) rannsókninni sem įrlega er gerš ķ HR og ķ hįskólum vķša um heim til aš kanna žaš hlutfall landsmanna sem stofna fyrirtęki og skapa störf kemur ķ ljós aš viš erum virkust Evrópužjóša ķ frumkvöšlastarfsemi.  Ef viš skošum hins vegar hlut kynjanna kemur ķ ljós aš hlutfall kvenna sem stunda frumkvöšlastarf er miklum mun lęgra hér į landi en ķ nįgrannalöndunum. 

Ég tek undir meš Margréti Pįlu og er sannfęrš um aš sjįlfstęšur rekstur t.d. ķ grunnskólum landsins muni leysa śr lęšingi mikinn kraft og sköpunargleši.  Meš sjįlfstęšum rekstri köllum viš fram frumkvęši til aš skynja žarfir samfélagsins.  Į Ķslandi eru hlutfallslega fįir grunnskólanemar ķ sjįlfstęšu skólunum eša um 1%, en flestir starfsmenn skólanna eru konur. Fjölgun og efling sjįlfstęšra grunnskóla myndi auka valkosti og styrkja um leiš starfsemi allra grunnskóla, lķka žeirra sem reknir eru af sveitarfélögunum.  Ešlilegt er aš hlutfall barna sem stunda nįm ķ sjįlfstęšum skólum hér į landi verši svipaš og ķ nįgrannalöndunum eša um 10-12%.  Ég treysti konum vel til žess aš taka frumkvęšiš og takast į viš žetta verkefni.    

Ķ heilbrigšiskerfinu starfa margar öflugar konur.  Vissulega er einnig mikiš af tękifęrum žar til aš veita žjónustu į forsendum eigin rekstrar og efa ég ekki aš konur stęšu sig vel ķ slķkum rekstri.    

Ķ einkarekstri ķ grunnskólum og heilbrigšiskerfinu geri ég rįš fyrir aš rķkiš fjįrmagni žjónustuna meš žjónustusamningi viš žį ašila sem uppfylla sett skilyrši.  Žannig er ekki horfiš frį žeirri hugmyndafręši aš rķkiš greiši fyrir menntun og heilbrigšisžjónustu.  Ķ sjįlfstęšum rekstri mun frumkvęši og kraftur kvenna framkallast og nżtast ķ žįgu samfélagsins.  Žetta er ekki sagt til žess aš varpa rżrš į žau störf sem nś eru unnin į vegum hins opinbera heldur til žess aš fjölga valkostum bęši fyrir žį sem veita žjónustuna og hina sem žiggja hana.  Reynsla kvenna, stjórnunarstķll og kraftur į aš njóta sķn meš margvķslegum hętti.   


Byggt į traustum grunni

Yfirskrift landsfundar Sjįlfstęšisflokksins ķ įr var Nżir tķmar – į traustum grunni. Žessi orš minna į kjarnann ķ bókinni Built to last (ķ lauslegri žżšingu Byggt į traustum grunni) eftir žį Jim Collins og Jerry Porras prófessora viš Stanford hįskóla. Ķ bókinni sem var gefin śt įriš 1994 er sagt frį višamikilli vķsindalegri rannsókn į helstu leišum til įrangursrķkrar stjórnunar.  Fjölmargir fręšimenn tóku žįtt ķ rannsókninni sem stóš ķ nokkur įr.  Ķ kafla um nišurstöšur er fjallaš um žaš sem greinir afburšafyrirtęki frį öšrum vel reknum fyrirtękjum, mešal žess eru žrķr mikilvęgir žęttir:

  • Til grundvallar öllu starfi fyrirmyndarfyrirtękja eru sterk grunngildi sem hafa fylgt starfseminni ķ gegnum tķšina
  • Mikil įhersla er į aš varšveita grunngildin og hugmyndafręšina og į sama tķma fagna breytingum og framförum
  • Takmarkandi EŠA vęšingu er hafnaš og OG snilldinni fagnaš

 Žegar žessir žęttir eru skošašir ķ tengslum viš Sjįlfstęšisflokkinn mį finna samhljóm sem gęti mögulega skżrt hversu vel flokkurinn hefur stašist tķmans tönn, hann er traustur og óhagganlegur en į sama tķma snarpur og framsękinn.

Sjįlfstęšismenn hafa ętķš stašiš fast į grunngildum sķnum, žaš er erfitt aš setja žau fram ķ stuttu mįli en žau ganga śt į trśnna į frelsi einstaklingsins og stušning viš žį sem į žurfa aš halda.  Į sama tķma er samfélagiš ašlagaš sķbreytilegum ašstęšum meš nokkur veigamikil leišarljós ķ farteskinu, en mešal žeirra eru:

-     Umburšalyndi gagnvart mismunandi lķfsvišhorfum og lķfshįttum

-          Sameiginlegir hagsmuni ólķkra žjóšfélagshópa

-          Efasemdir um aš rķkisvaldiš geti leyst öll mįl


Sjįlfstęšismenn viršast skilja OG snilldina nokkuš vel.  Viš föllumst ekki į żmsar heimatilbśnar žversagnir, viš takmörkum okkur ekki.  Žannig hafnar flokkurinn žvķ aš lķfiš sé svart eša hvķtt, grįtt eša gręnt, žaš er svart og hvķtt, grįtt og gręnt, lķfiš er ķ öllum regnbogans litum.

Samkvęmt OG snilldinni fer żmislegt saman sem fólk tengir ekki endilega viš fyrstu sżn, t.d. fara samstarf og samkeppni įgętlega saman og eru ekki andstęšur.  Žś getur veriš ķ senn bęši latur og duglegur, žjóšernissinni og alheimssinni, ķhaldssamur og snarpur, lķtill kosnašur getur fariš saman meš hįum gęšum, lįgir skattar meš hįum skattekjum, sköpun og ögun geta fariš saman, žś getur skipulagt ķ žaula og samt sem įšur nżtt tękifęri sem gefast, žś getur sjórnast bęši af hugsjón og raunsęi, sinnt velferš og veršmętasköpun. Afrakstur sjįlfstęšisstefnunnar į undanförnum įrum er undraveršur. Ķslenskt efnahagslķf hefur einkennst af mikilli grósku, įrangurinn hefur veriš slķkur aš eftir honum er tekiš vķša um heim.  Viš höfum horfiš frį einhęfu atvinnulķfi, umfangsmiklum rķkisrekstri og lįntökum hins opinbera og yfir ķ efnahagslķf sem hvķlir į mörgum stošum, atvinnulķf sem einkennist af samkeppnishęfni, frumkvęši og krafti, og į sama tķma hafa innvišir samfélagsins styrkst til muna.   Eftirfarandi žęttir eru vitnisburšur um hvernig til hefur tekist:

  •  Landsframleišslan hefur aukist um rķflega 50% sl. įratug
  •  Atvinnuleysi er hér mun minna en ķ samanburšarlöndunum (um 2%)
  • Kaupmįttur rįšstöfunartekna hefur aukist um 60% frį įrinu 1995 og žar af um tęp 20% į yfirstandandi kjörtķmabili
  • Rķkissjóšur er nęr skuldlaus, en įriš 2001 nįmu skuldir um 21% af landsframleišslu.  Rķkissjóšur greišir nįnast enga vexti.
  • Tekjuskattar fyrirtękja hafa lękkaš, voru 33% įriš 1997 en eru nś 18%               
  • Innheimtir tekjuskattar af fyrirtękjum voru kr. 5 milljaršar įriš 1997
  • Tekjuskattar af fyrirtękjum eru įtęlašir kr. 35 milljaršar įriš 2007
  •  Tekjuskattar į einstaklinga voru 41,9% įriš 1997 en eru nś 35,7%
  • Tekjuskattar af einstaklingum voru kr. 27 milljaršar 1997
  • Tekjukattar af einstaklingum eru įętlašir kr. 75 milljaršar 2007  

Skattalękkanir undanfarinna įra hafa leyst śr lęšingi mikinn kraft sem lżsir sér ķ öflugu atvinnulķfi žjóšarinnar, frumkvęši og śtrįs.  Į sama tķma hafa tekjur rķkissjóšs margfaldast.  Snilld Sjįlfstęšisflokksins hefur fengiš aš sanna sig.

Kosningarnar nś ķ vor snśast um marga žętti en ekki sķst įframhaldandi veršmętasköpun atvinnulķfsins og velferš einstaklinganna.  Mörg spennandi verkefni bķša okkar į sviši velferšarmįla, mennta- og umhverfismįla. Viš Ķslendingar veršum aš foršast skuldsetta velferšarstefnu, ž.e. aš kęla hagkerfiš og um leiš stórauka śtgjöld til velferšarmįla, slķk stefna snżst į nokkrum įrum upp ķ andhverfu sķna.  Sjįlfstęšismenn skilja samspil velferšar og veršmętasköpunar og boša įbyrga velferšarstefnu į traustum grunni. 


Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband